Dezer dagen - opening van het nieuwe schooljaar, 2000-2001 - staat in ons land de godsdienstvrijheid voor moslimouders en hun kinderen nog maar eens (en nog maar eens in negatieve zin), in het nieuws: drie katholieke basisscholen in Heusden-Zolder hebben "van vandaag op morgen" beslist islamonderricht dat er al tientallen jaren verstrekt werd, van het programma te halen. Meer dan tweehonderd moslimkinderen worden daardoor verplicht de lessen katholieke godsdienst te volgen. De schooldirecties argumenteren hun beslissing op "technische" gronden (negatieve inspectie, te weinig uren, enz.). Verontruste reacties echter uit Limburgse kringen die begaan zijn met het samen-leven tussen katholieken en moslims, en dus ook met de groeiende intolerantie en beklemtoning van de eigen identiteit ("wij" versus "zij"), wijzen erop dat er meer aan de hand is. 

De ware oorzaak van de malaise in Heusden-Zolder ligt in het beleid van de Hoofden van de Katholieke Eredienst. Al enkele jaren geleden heeft men er besloten tot een uitdoofbeleid van het islamonderricht: het christelijke project van een katholieke school zou onverzoenbaar zijn met islamonderricht. De pogingen vanuit bisdom en inspectie katholieke godsdienst om alsnog te bemiddelen in Heusden-Zolder zijn niet zozeer ingegeven door een bekommernis om de pedagogische belangen van de moslimkinderen in het katholieke onderwijs, maar vanuit de overweging dat een onmiddellijke stopzetting niet in overeenstemming is met het bedoelde uitdoofbeleid van het bisdom (nl. "uitdoven" wanneer de leerkracht islamitische godsdienst vertrekt)*.

In de loop van het derde trimester van vorig schooljaar werden vanuit het Bisdom de verschillende katholieke scholen met islamonderricht geïnspecteerd. Men stelde vast dat de meeste scholen niet in regel waren met de wettelijke bepalingen. Die houden in dat men bij het inrichten van islamonderricht evenveel uren islam moet aanbieden als het aantal uren katholieke godsdienst (minimum 2 uren, maximum 3 uren per week). De meeste scholen waren niet in regel met deze bepalingen. Twee van de drie scholen in Heusden-Zolder hebben van de gelegenheid gebruik gemaakt om het islamonderricht gewoon stop te zetten; een derde heeft zich daarbij aangesloten, ten einde "de school wit te houden" (De Morgen, 1/9). Het schoolbestuur, de participatieraad en het oudercomité hebben hierbij de ideeën overgenomen die aan het uitdoofbeleid ten grondslag liggen, nl. de "onverzoenbaarheid" tussen het christelijke project van een katholieke school en islamonderricht op die school. De maatregel is dus voor de kerkelijke hiërarchie een te bruuske omzetting van wat zij wel degelijk wil.

Binnen de Werkgroep Onderwijs van Kerkwerk Multicultureel Samenleven, Bisdom Hasselt is bezorgd geargumenteerd dat dergelijke maatregel schadelijke maatschappelijke gevolgen zal hebben. Reeds in juni 1999 vond een gesprek plaats met de kerkelijke overheid, maar dat heeft niet mogen baten. In de werkgroep is men ervan overtuigd dat in deze situatie naar compromissen moet gezocht worden. Als het katholiek onderwijs zich zo strak opstelt omwille van haar eigen identiteit (en het nettensysteem aldus versterkt), dan stuurt zij de moslimouders in de richting van het oprichten van eigen islamitische scholen. Vele moslimouders en ook vele katholieken wensen dergelijke evolutie niet. Het zou huns inziens maatschappelijke gettovorming in de hand werken en dat vinden zij zeker niet wenselijk.

In de drie scholen wordt beklemtoond  dat ze een Vlaamse en katholieke school zijn. In de ene school (Berkenbos) bestaat een echte bekommernis om de allochtone kinderen; maar ze heeft 50 % migrantenkinderen en ze vreest een concentratieschool te worden. De maatschappelijke signalen die aldus gegeven worden vanuit de katholieke overheid, worden alvast niet misbegrepen door de getroffen "allochtone" bevolking in Limburg: "ze willen ons hier weg", zo luidt het.

Racisme (wat men ook moge  beweren) is niét het monopolie is van één politieke partij of ideologie. Zo ook is de bekommernis om de mensenrechten, om pluralisme en verdraagzaamheid niét het privilegie van één filosofische of levensbeschouwelijke overtuiging. In het licht van de huidige ontwikkelingen moeten de democratische krachten in onze samenleving over alle filosofische en levensbeschouwelijke grenzen en zuilen heen front vormen. Bovenal onze vrienden van Kerkwerk Multicultureel Samenleven, die volgend seizoen een vormingscyclus inzake racisme inrichten ("Omgaan met Racisme"), moeten hier worden aangezocht. Om die reden plaatsen wij op deze site een klein dossier met enkele belangrijke documenten betreffende de politiek van de "Hoofden van de Katholieke Eredienst" t.a.v. de plaats in het katholieke net van allochtone andersdenkenden in het algemeen, en van moslimkinderen én -leerkrachten in het bijzonder. Voor ons Centrum betekent dit een bijzonder belangrijke aanvullende bron van informatie - aanvullend dat is t.a.v. die over het "officiële" of gemeenschapsonderwijs. Zoals bekend, zijn wij ook ten overstaan van dat officiële net vragende partij (zie onze tekst, op deze site, "Het Verdriet van het Moslimkind"). Algemeen lijkt het ons bijzonder belangrijk dat deze discussies in de openbaarheid worden gevoerd - wat dus ook impliceert dat beleidsdocumenten publiek toegankelijk zijn. Ook een door de Staat voluit gefinancierd kerkelijk instituut kan of mag zich aan deze openbaarheid van bestuur niet onttrekken. 

Herman De Ley. 

* Ondertussen vernamen we dat in Hasselt, in de school van de Bakkerslaan, het islamonderricht is "uitgedoofd" wegens het vertrek van de leerkracht islamitische godsdienst. 

1. TEKST 1: "Godsdienst en Zedenleer in Katholieke Lagere Scholen. Geschiedenis van de staatkundige regelgeving", door Arseen De Kesel (4/8/2000)

2. TEKST 2: Het Nieuwsblad, 16 juli 1998: "Richtlijnen voor godsdienst aan allochtonen op school"

3. TEKST 3: "Het Vak Godsdienst in de Katholieke Scholen met Moslimkinderen: Kerkelijke Regelgeving. Historiek en Conclusies".

4. TEKST 4: "Het Katholiek Basisonderwijs en Andersgelovige Allochtone Leerkrachten".

5. TEKST 5: Persmededeling Vlaams Minister van Onderwijs, 15/09/2000: "Islamlessen in Vrij Onderwijs kunnen"

6. TEKST 6: "In amper één op de vijf instellingen werkt allochtoon" (N.Krols, De Morgen, 26/9/00).

7. TEKST 7: "Allochtone Leerkrachten in Limburg" (overleg Limburgse Hogescholen), uit: 'Limburgs Mozaïek' (PRIC), Juni 2000.

8. TEKST 8: "Allochtone Opvoeders gewenst..." (uit: Limburgs Mozaïek, september 2000)

9. TEKST 9: "Bisdom Hasselt: moslims welkom als leerkracht" (uit: Limburgs Mozaïek, sept 2000)

10. TEKST 10: "De ziel van het moslimkind" (door H.De Ley, in De Standaard, 19 september 2000)

11. TEKST 11: "Reacties uit het 'veld' (Het Belang van Limburg, 30 september 2000).

12. TEKST 12: "Het Vak R.-K. Godsdienst in de Scholen In Vlaanderen" - Visietekst (1 sept 1996) 

13.TEKST 13: "Moslims en R.-K. Godsdienst in de Katholieke Basisschool" (Beperkt aantal moslimkinderen). - Werknota 1 (bij nr. 12)

14. TEKST 14: "Het Vak R.-K. Godsdienst in Katholieke Basisscholen met Hoog Percentage Moslims" - Uitvoeringsnota 6, 13 april 2000 (bij nr. 12)