Communicatie, Informatie, Educatie

• CIE-INDEX • 

Radicale Gastarbeiders of Gelijkwaardige Medeburgers?

Al Rabita

De Morgen, 11 september 2000

Wanneer zal men hier eens beseffen dat de zogeheten migrantenjongeren evenveel over dit land te zeggen hebben als welke Vlaming ook? 'Hoezeer zijn de migrantenjongeren anno 2000 geradicaliseerd?' Dit is een vraag waarop velen in Vlaanderen graag een antwoord willen. Veel deelnemers aan het debat over de multiculturele samenleving in deze krant hebben over die radicalisering gesproken. De ene beschouwde dit "fenomeen" als een terechte reactie maar met een verkeerde inhoud, de andere als een teken van fundamentalisme en blindheid. Volgens deze heren zijn deze migranten- "jongeren" - al dan niet terecht - gefrustreerd over de huidige aanpak. 'Dus moeten we (blanke "mannen") onder elkaar over een andere aanpak gaan praten', zo klinkt het. Nergens lezen wij een bereidheid tot dialoog, maar slechts kritiek over het integratiedictaat. In het beste geval doet men een oproep tot een nieuwe dictaat, zij het een van inburgering of andere vertalingen van wat sommige eerlijker Vlamingen "aanpassing" noemen.

Deze houding is een illustratie van het probleem dat we hier in Vlaanderen (en elders in Europa) beleven, namelijk paternalisme en betutteling. Waarom is het zo moeilijk voor democratisch Vlaanderen om in dialoog te gaan met de bestaande democratisch stromingen binnen de Arabische en de moslimgemeenschappen in dit land? Is het misschien omdat men nog steeds als gastheer naar ons kijkt; worden wij nog altijd beschouwd als gastarbeiders? Als dit het geval is, waarvan wij overtuigd zijn, dan verklaart dat veel: een gast heeft immers niks te zeggen over de inrichting en regels van het huis van zijn gastheer. Hij moet tevreden zijn met het genot van de gastvrijheid en hij moet de mening van de heer des huizes respecteren. Maar wij zijn hier geen gasten, de meeste onder ons zijn hier geboren en getogen, en ook onze ouders die hier tientallen jaren hebben gewerkt en gewoond kunnen niet meer als gasten worden beschouwd. Autochtoon Vlaanderen is niet onze gastheer; we zijn samenwonend en wij hebben over dit land evenveel te zeggen als welke Vlaming ook. Wanneer zal men dit eens beseffen.

Het gastheer-gast-syndroom beperkt zich natuurlijk niet tot de autochtone bevolking. Veel van onze jongeren en de meeste van onze ouders en eerste generatie migranten lopen rond met de mentaliteit van een gast, en dat is even problematisch als de gastheer mentaliteit. De "gast" allochtoon heeft als kenmerk zijn onderdanig houding tegenover zijn "gastheer". Hij is dankbaar als hij nog maar een gedeelte van zijn rechten krijgt, en hij is kritisch tegenover zijn "soortgenoten" die ondankbaar nog meer rechten vragen, en zelf de pretentie hebben om volledig gelijke rechten te eisen. Onlangs heeft de zondagskrant in Antwerpen met veel plezier een reportage gepubliceerd over een Marokkaanse journalist uit Marokko die in zijn verslag voor zijn krant scherpe kritiek levert op zijn ondankbare landgenoten in hun gastvrij gastland. Deze gast allochtoon toont begrip voor zijn gastheer wanneer hij een beetje meer streng wil zijn: "t'is toch zijn land?".

Wij zeggen neen. Wij zijn hier geen gasten en wij hebben geen gastheer, onze Arabische en moslimcultuur is even Belgisch en Vlaams als de autochtone christelijke cultuur of de joodse cultuur of de vrijzinnige cultuur of de hippie of punk cultuur.. Wij hebben niemand nodig om ons te vertellen dat wij recht hebben op islamitische scholen zoals er katholieke en joodse scholen zijn maar dat wij dat recht best niet zouden opeisen. Wij eisen gelijke rechten, en niet alleen een abstract recht op gelijke rechten, maar de volledig praktisch invullen daarvan Wij willen tegelijk onszelf niet isoleren want zoals een moslim kind naar een katholiek school kan gaan, zo moet ook een katholiek kind naar een islamitische school kunnen gaan (waar die zeker zijn katholieke godsdienst les niet hoeft te missen), en zoals niet alle katholieken kinderen naar katholieke scholen gaan, moeten ook niet alle moslimkinderen naar islamitische scholen gaan. Maar hoe dan ook de keuze moet er zijn voor wie er gebruik van wil maken. Deze keuze hebben wij momenteel niet, terwijl dat een katholiek, een vrijzinnige, een joodse of een antroposofe ouder over die optie wel beschikt. Wij zijn geen apartheiddenkers omdat wij onze gemeenschap over een onderwijs en bejaardenopvang gebaseerd op de eigen cultuur willen laten beschikken, wij zijn gelijkheidsdenkers in een tijdperk waar de emancipatie van subnationale identiteiten een cruciaal kenmerk en een elementaire mensenrecht is. Wij zijn "trots" omdat wij thuis zijn en zonder complexen tegenover onze landgenoten staan, maar wie naar ons als gasten kijkt neemt onze trots als arrogantie. Natuurlijk onderschrijven wij alle mogelijke officiële verklaringen van de mensenrechten. Wij weigeren alleen elk maatschappelijk model waar samenleving gebaseerd is op de gunst en de gastvrijheid van de meerderheid, en de onderdanige tevredenheid van de minderheid.

Gelijkheid in theorie en in de praktijk is de enige beschaafde keuze. Het debat gaat niet over de integratiesector, want deze sector is omwille van haar basisideologie, "het integratiedenken", gedoemd om te verdwijnen en is geen debat waard. Het is een debat, en zelfs een strijd tussen monoculturele onverdraagzame stromingen (extreem rechts, fundamentalisten, integratiedenkers) en multiculturele breed denkende stromingen. Het wordt tijd dat men stopt met simplistische monologen die ons standpunt afschrijven als een gefrustreerde reactie. Er is geen radicalisering binnen de migrantenjongeren, "progressief" Vlaanderen moet geen windmolens bestrijden. Er is wel een duurzame bewustwording bezig en een emancipatorische beweging – waarvan Al Rabita deel uitmaakt – waarmee men rekening moet houden.

Al Rabita